Auteursarchief: edwin

Onbekend's avatar

Over edwin

Schrijver, journalist, fotograaf. Woon en werk sinds 1988 in en rond Barcelona.

Een hittegolf van een maand

hitte1

Ter inleiding, een stukje tekst van de website van ons KNMI uit De Bilt: “Voor een hittegolf is heel wat warmte vereist: met een enkele of zelfs twee zeer warme dagen zijn we er nog niet. In Nederland is officieel sprake van een hittegolf als de maximumtemperatuur in De Bilt gedurende tenminste vijf dagen elke dag 25 graden of hoger is (zomerse dagen) en in dat tijdvak bovendien op zeker drie dagen minstens 30 graden is bereikt (tropische dagen). Een hittegolf is dus een serie van minstens vijf zomerse dagen, waarvan er zeker drie tropisch zijn.” Tot zover het KNMI.

Nu Barcelona: volgens deze Nederlandse begrippen hebben we hier al heel lang een hittegolf, sinds 3 augustus om precies te zijn. In de 15 dagen die sindsdien verstreken zijn is de temperatuur nooit onder de 28 graden hitte3geweest en slechts vier dagen onder de 30. De laatste dagen is het voor Spaanse begrippen een echte hittegolf: 34,4º, 33,4º, 32,3º, 35,8º en, vandaag, 35,9º. Ik ga niet stoer doen: dat is écht heet, de laatste twee dagen. Vooral als je in Barcelona zelf woont en daar de temperatuur ’s nachts ook maar niet wil dalen. Vannacht werd het niet koeler dan 25,7 graden in de stad, dus waren er heel veel mensen die niet konden slapen, want lang niet iedereen heeft airco. Behalve tropische dagen dus ook tropische nachten.

Die hoge nachttemperatuur heeft een verklaring, aldus een meteoroloog die ik vandaag sprak: de zee heeft deze dagen zijn hoogste temperatuur bereikt, meer dan 26º. Alsof je in een badje pies staat, al vind ik een koude zee helemaal niks, dus aangenaam is dit wel. Die warme Mediterranee brengt veel vocht in de lucht (het water verdampt), en dat vocht bereikt ’s nachts zijn hoogtepunt. Dus is het benauwd en komt er ook nog eens geen koel briesje over de stad.

Verrassend is dat in Catalonië (en misschien wel heel Spanje) het noordelijke Girona, vlak achter de Costa Brava, deze zomer al sinds heel lange tijd de hoogste temperaturen registreert. Daar is het nu al 30 dagen een hittegolf; 30 dagen waarin het pas twee keer onder de 30 graden is geweest. Het record is 39,1º op 23 juli, toen een deel van Catalonië in brand stond.

hitte2

Boze buren in Gràcia

gracia3

Zeg niet dat ze in een wijk, een leuke wijk, van de grote stad wonen. Gràcia is geen wijk. Officieel heet het ook Vila de Gràcia, het dorp of het stadje Gràcia, tot 1897 en met toen 60.000 inwoners onafhankelijk van Barcelona. Als je in Gràcia geboren bent, blijf je altijd een gracienc, zoiets als de mensen die uit de Amsterdamse Jordaan komen.

Deze week zijn, zoals altijd half augustus, de ‘stadsfeesten’ van Gràcia begonnen, vooral beroemd om de wedstrijd tussen straten met de beste versiering. Leuke feesten trouwens, met lange tafels midden op straat, buren die met elkaar eten en drinken en buitenstaanders die welkom zijn bij welk straatbarretje dan ook. Overal live muziek, op één van de vele pleintjes in de wijk, en vertier voor jong en oud.

gracia2Maar niet alles is meer zo leuk als het vroeger was, zeggen de échte mensen uit Gràcia. Veel van hen verdwijnen gewoon, deze dagen, omdat ze het zat zijn ’s nachts niet meer te kunnen slapen van de herrie. De laatste vijf, zes jaar zijn de feesten populair geworden bij grote groepen jongeren – en niet zo jongeren – die vooral nooit naar bed willen en wakker blijven door tot het ochtendgloren op trommels te rommelen. Drank krijgen ze van de Pakistaanse en Afrikaanse verkopers op straat. Een paar jaar terug begon de politie met een ontruiming om een bepaalde tijd, en dat liep altijd uit op grote rellen. Dit jaar schijnt het wat dat betreft een stuk rustiger te zijn, de ontruimingen lopen redelijk pacifistisch; maar dan is het al wel vijf uur.

Veel mensen uit Gràcia vinden dat zij door de populariteit van hun wijk er zijn verdreven. Althans, door de geëxplodeerde huizenprijzen konden hun kinderen niet meer in Gràcia blijven wonen. Buitenlandse yuppen – die heetten toen nog zo, in de jaren negentig – kochten de dure appartementen en deden, bijvoorbeeld, nauwelijks mee aan het versieren van de straat, iets wat geld kost en waar de buren aan moeten bijdragen.

gracia1 Het neemt voor de buitenstaander de charme van Gràcia niet weg, met zijn talloze barretjes en restaurants, de eerste bioscoop (Verdi) die in Barcelona films in originele versie ondertiteld liet zien, de gekraakte huizen door de okupa’s en daardoor het wat anarchistische sfeertje dat er altijd heeft geheerst. En ook al verandert er heel veel (sommige restaurants slagen er niet in langer dan een jaar open te blijven), er zijn dingen die altijd zullen blijven bestaan, zoals La Llesca, het eerste restaurantje dat ik in 1981 in Barcelona ontdekte en dat nog altijd in de Carrer Terol zijn pa amb tomàquet met lamskarbonaadjes aanbiedt.

Schaamteloos bloot bij de Boquería

(c) Camila de Maffei

Heb er eigenlijk nooit zo op gelet, maar kan me het niet herinneren noch voorstellen: een drukke straat in Amsterdam, het Damrak bijvoorbeeld (niet de mooiste, ik weet het), overspoeld door horde’s toeristen, een graad of dertig, mooie zomer: lopen die gasten in bikini (de vrouwen) en blote bast (de mannen) door de stad?

In Barcelona wordt al jarenlang geklaagd over het sterk gedaalde (culturele) niveau van de gemiddelde toerist die de stad bezoekt. Dat gaat deze zomer, meer dan ooit, ook nog gepaard met de totale afwezigheid van schaamte of smaak op het moment van zich aan- of ontkleden. Konden we vroeger nog grapjes maken over de schreeuwerige kleurcombinaties van de strandbroeken waarmee mannen door de stad liepen, nu vinden veel toeristen het doodnormaal bijna helemaal niets meer aan te doen, zoals deze meneer van de foto bij de drukke ingang van de Boquería-markt.

De hitte kan toch niet het enige argument zijn om je tussen andere wandelaars op de Rambla te bewegen en hen te storen met je kleverige lijf dat op het strand thuishoort maar niet op een wandelpromenade. En helemaal niet in winkels, bars en restaurants, maar ook daar stappen sommigen gewoon halfbloot binnen, tot ze er door een medewerker op worden geattendeerd dat het zo toch echt niet hoort.

P1020252Barcelona schijnt er, qua regelgeving, niets aan te kunnen doen. In principe is zelfs het volldige blootlopen door de stad geoorloofd en er is één oudere man die er elke dag met genoegen van gebruik maakt, van die toestemming. In Sitges hebben ze wel de gemeentwet aangepast. Er hangen ook affiches om de toeristen erop te attenderen: buiten het strand, t-shirt aan. Degene die halfbloot door het dorp loopt wordt er door agenten op gewezen toch maar iets iets aan te trekken. Degene die dan alsnog weigert, kan een boete van 350 euro tegemoet zien. Is misschien, en helaas, de enige manier om een heel klein beetje beschaving bij te brengen.

Een luchtfoto van het paleis. So what?

ZARZUELA

Het is augustus. Vakantie. De Nederlandse overheid laat onderzoeken of providers van satellietfoto’s op internet als Google en het nieuwe Bing (Microsoft) de militaire bases en de koninklijke paleizen in Nederland wel voldoende onherkenbaar hebben gemaakt. Wat een onzin. Wat heeft Soesterberg te verbergen? Mag de rest van de wereld dat niet zien? En Beatrix? Of Máxima? In de Privé is meer van hen te zien dan op die satellietfoto’s, om maar niet van het vermaledijde Associated Press te spreken.

In Spanje is de terreurdreiging altijd al groter geweest dan in Nederland. De afgelopen twee weken zijn er vijf bommen omtploft op Mallorca, een ZARZUELA2boodschap van de ETA aan koning Juan Carlos, die er met zijn familie op vakantie is. Maar die koning doet niet moeilijk over wat luchtfoto’s van zijn paleis en woonhuis, het Zarzuela bij Madrid. Op de foto hiernaast zouden we hem zelfs aan het zwembad kunnen zien staan.

Ook de grootste  militaire basis van Spanje, die bij Torrejón de Ardoz, vlak naast het Barajas-vliegveld van Madrid, is al minstens vier jaar in detail op Google Maps of Google Earth te zien. Niemand schijnt er ooit bezwaar tegen te hebben gemaakt.

TORREJON2

TORREJON1Vliegtuigkenners zouden ongetwijfeld alle toestellen op een oefenveldje van de basis kunnen herkennen. Zo zijn ook in detail de hangars en de huizen van de militairen te zien. Het zal Defensie in Spanje weinig kunnen schelen, lijkt het. Want mensen die écht kwaad willen, hebben genoeg andere manieren om aan misschien nóg meer gedetailleerde foto’s van al deze ‘gevoelige gebouwen’ te komen.

Een laatste dan nog, voor degene die wil weten hoe premier Zapatero woont in zijn ambtswoning, het Moncloa-paleis in de universiteitswijk van Madrid. Ik weet nu al zeker dat ik geen bericht van de Spaanse rijksvoorlichtingsdienst, defensie of iets dergelijks krijg om deze staatsgevaarlijke beelden van mijn blog te halen.

moncloa1

Een voet verliezen voor een mooie foto

morenatti

Dit was de laatste foto die hij maandag doorseinde vanuit een plek ergens in Pakistan of Afghanistan, waarschijnlijk met een satelliettelefoon. Het is een Afghaanse grenswachter in Spin Boldak en aan zijn voeten ligt de Pakistaanse stad Chaman, zo’n 100 kilometer ten zuidoosten van Kandahar. Daarna stapte fotograaf Emilio Morenatti van het persbureau AP in een wagen van een konvooi met Amerikaanse militairen om de verkiezingen in die moeilijke provincie in het zuiden van Afghanistan te verslaan. Onderweg ontplofte een bermbom. Zijn Indiase AP-collega, cameraman Andi Jatmiko, raakte lichtgewond, Emilio zwaarder: hij verloor een voet.

Ik heb diepe bewondering voor dit soort fotografen en verslaggevers; in Nederland is de dood van cameraman Stam Storimans, vorig jaar in Grozni, nog vers. Wij journalisten, met onze pen en blocnote, kunnen als we willen ons altijd een beetje op de achtergrond houden. Zij, de fotografen en cameramensen, moeten én willen (vooral is het vaak willen, hun ambitie én verlangen naar schoonheid is groot) de mooiste foto’s of beelden maken. En doen dat ook, zoals deze foto’s van Morenatti.

Emilio begon als fotograaf in Sevilla, deed er natuurlijk veel sport en stierenvechten, voor het Spaanse persbureau Efe. Doet me denken aan mijn vroegere collega in Rotterdam, Jerry Lampen. We deden voetbalwedstrijden, beetje Feyenoord, Sparta en Excelsior. Morenatti ging van Efe naar het internationale AP, was er de laatste twee jaar verantwoordelijk voor het bureau in Islamabad. Lampen ging naar Reuters en ging vooral in het Midden-Oosten triomfen vieren met prachtige platen.

Eén opmerking, vandaag, van de Amerikaanse fotografe Dayna Smith, winnares van de World Press Photo in 1998. “Niemand wil het leven verliezen of verminkt raken voor een mooie foto. Maar soms is het risico het waard. En soms staan we net op de verkeerde plek. Dat is het lot.”

Morenatti (hieronder nog een foto van eergisteren, van Amerikaanse soldaten), wordt naar Dubai overgebracht. Ongetwijfeld zal hij binnen een jaar gewoon weer foto’s maken.

morenatti2

Erfenis van de textielbaronnen

IMG_6744

Kwam laatst langs Cercs, plaatsje gedomineerd door de warmtecentrale. Op de weg naar boven, de bergen in, was een prachtig uitzicht op de Llobregat, de oneindige rivier die zich door Catalonië wurmt, vanuit de Pyreneeën tot net onder Barcelona, bij het vliegveld. Aan zijn oevers liggen enkele grote plaatsen, maar vooral de sporen van heel veel vergane industrieën, de textielkolonies. Net als aan zijn broertje, de Ter, een rivier die iets meer oostwaarts loopt, vrij dicht bij de Costa Brava waar hij bij l’Estartit de Middellandse Zee opzoekt, en op sommige plaatsen een bezoek meer dan waard is.

Halverwege de 19de eeuw vestigden zich aan hun oevers tientallen textielindustrieën, waarvoor het stromende water vitaal was om de turbines op gang te houden. Het was de eerste grote industrie die Catalonië op de wereldkaart zette, maar vooral de laatste decennia zwaar te lijden heeft gehad onder de concurrentie vanuit China. Bijna alle fabrieken zijn inmiddels gesloten, maar de sporen die ze hebben achtergelaten, zijn onuitwisbaar. Om de werknemers zo dicht mogelijk bij de fabriek te hebben, lieten de eigenaren een heel dorp bouwen, met school, supermarkt, kerk, apotheek, restaurant en sociale ontmoetingsruimte. Sommige van de colonias die toen ontstonden, zijn verlaten en verwaarloosd, maar veel ervan zijn nog altijd bewoond: piepkleine huisjes of flatjes van 30 tot 50 vierkante meter. Een van de best geconserveerde is die van Borgonyà, net achter de afslag op de C-17 richting Torelló. Mooie rijtjes gekleurde woningen doen denken aan een wat vrolijker gemaakt Engels fabrieksstadje, wat niet toevallig is: het waren Schotten die hun textielfabriek hier neerzetten en de kolonie voor liefst 1200 werknemers lieten bouwen.

Hitler als Florentino Pérez

Het fragment uit de film Der Untergang waarin Hitler zijn manschappen een enorme uitbrander geeft is op YouTube één van de meest gebruikte scènes om volledige nieuwe verhalen te bedenken. Eén van de meest geslaagde is een Nederlandse bijdrage van een jaar oud, Het Bedrijfsuitje, vooral door de lijzige, Limburgse stemmen. Maar een Spanjaard of Catalaan, ongetwijfeld een fan van FC Barcelona, kwam deze week met een prachtige persiflatie op de miljoenenaankopen van Real Madrid. Hitler als Florentino Pérez; helaas alleen voor degenen die een beetje Spaans kennen.

Een samenvatting: het is 2010, Barça heeft zojuist de Champions League-finale in het Bernabéu-stadion gewonnen, de shirtjes van Cristiano Ronaldo verkopen niet meer sinds hij in een homo-bar is betrapt, Real staat op het punt van degraderen en Hitler, sorry Pérez, erkent op het einde dat ook hij liever de wedstrijden van Barcelona ziet. Vermakelijk.

Het meest Amsterdamse huis van Barcelona

casa amatller

De steigers van de verbouwing, die bijna twee jaar duurde, zijn deze week weggehaald. Het Casa Amatller is weer in vol ornaat te bewonderen. Soms staat het een beetje in de schaduw van de beroemde buurman, het Casa Batlló van Gaudí, waarop dagelijks duizenden camera’s van toeristen zich richten, maar dit huis is niet minder de moeite waard, ook al omdat het het werk is van Barcelona’s tweede beroemde architect van het modernisme, Josep Puig i Cadafalch.

Amatller, Batlló en de andere buurman, het Casa Lleó, vormen met zijn drieën de manzana de la discordia. Dat behoeft een korte uitleg: letterlijk vertaald is dit de ‘twistappel’ uit de Griekse mythologie, maar manzana (appel) is in het Spaans ook het woord voor een huizenblok. En dit blok was een twistpunt omdat de drie huizen zo enorm van elkaar verschillen en zij samen braken met het uniforme beeld dat stedenbouwkundige Josep Cerdà met de wijk Eixample voor ogen had.

casa amatller3Het Casa Amatller was er als eerste, zoals op deze foto uit 1900 is te zien. Er stonden hier op de majestueuze Passeig de Gràcia al woningen, maar chocoladefabrikant Antoni Amatller wilde in 1898 een huis volledig naar eigen wens gebouwd.

Het meest opvallende, voor Barcelona, is de trapgevel, zo gewoon aan de Amsterdamse grachten. En dáár deed Puig i Cadafalch ook zijn inspiratie op bij de bouw. Amatller wilde per se een mooie fotostudio met schuine daken op de bovenste verdieping, terwijl in Barcelona alle daken plat zijn en er zo een mooi en ruim dakterras ontstaat. Door de wens van de eigenaar moest de architect een andere manier vinden om het regenwater af te voeren én om die schuine daken een mooi frontaal aanzicht te geven en daarvoor hij ging te rade in Noord-Europa. Sindsdien staat er midden op de Passeig de Gràcia een half huis uit de Amsterdamse Gouden Eeuw.

casa amatller2

Een hotel bijna in het water

hotel vela

Veel mensen snappen er niets van. Sinds enkele jaren past Spanje de Kustwet (Ley de Costas) toe, die onder anderen bepaalt dat er tot een bepaalde afstand van de zee geen bouwsels mogen staan. Dat betekent niet alleen dat er niet gebouwd mag worden, maar dat ook al bestaande gebouwen moeten worden afgebroken. De fameuze chiringuitos, een twintigtal restaurantjes vol nostalgie aan zee in de Barceloneta, waren begin jaren negentig de eerste slachtoffers. Inmiddels zijn langs alle costa’s restaurants en appartementen tegen de grond gegaan (laatst het restaurant El Fortí in Tarragona, na 19 jaar van rechtszaken) en worden dorpjes als het ook door veel Nederlanders bewoonde Empuriabrava (Costa Brava) deels bedreigd.

Daarom lijkt het zo paradoxaal dat juist in Barcelona, op nog geen 100 meter waar die houten chiringuitos stonden, het immense Hotel W is verrezen. Een mastodont van bijna 100 meter hoog die lijkt op eenzelfde soort hotel in Dubai en in de volksmond al de naam hotel Vela (zeil) heeft meegekregen. Op 1 september gaat het open, maar vanaf het strand van Barcelona kun je het al sinds maanden zien liggen, met zijn 27 verdiepingen en 473 kamers. Gelukkig dat het oorspronkelijke project van architect Ricardo Bofill werd afgekeurd: dat voorzag in een hoogte van 160 meter, maar dat zou volgens de gemeente de skyline bederven.

Dat het hotel bijna in de Middellandse Zee gebouwd mocht worden, komt omdat het op het terrein van de autonome haven van Barcelona (Port de Barcelona) ligt, en daarvoor geldt die kustwet niet. Dus mag je er bouwen waar je wilt.

algarrobico1Overigens vraag je je af wat nou wel en wat niet mag. De gemeente Carboneras gaf jaren geleden een bouwlicentie voor een hotel in de baai Algarrobico, aan de rand van het prachtige natuurgebied Cabo de Gata (mijn favoriete vakantieplek in Spanje). De bouwer kwakte de betonnen kolos gewoon óp het strand. Pas nadat Greenpeace in actie kwam, besloot de staat het hotel te onteigenen en af te breken, maar na een jarenlange juridische strijd heeft de overheid nu daarvan afgezien. Dus zal dit hotel, waarvan de bouw nu al jaren stilligt, misschien ooit eens ongestraft opengaan.

Een zwembad verstopt tussen de huizen

piscina1

De Eixample. In een vorige post erover had ik het over de ‘oudste’ kruising in deze zo karakteristieke wijk. Op die kruising stond ooit, meer dan een eeuw geleden, een fonteintje, want precies eronder was een groot natuurlijk waterdepot. torre aiguesDat bestaat nog steeds (dat depot, niet het fonteintje) en achter één van de aangrenzende huizenblokken staat ook nog een heuse watertoren.

Enkele jaren geleden besloot de gemeente de binnenterreinen van die Eixample-blokken te ‘heroveren’: in de loop der decennia zijn ze in bezit genomen, op de begane grond, door garages, winkels, pakhuizen etcetera, terwijl de oorspronkelijke, idealistische bedoeling van stedebouwkundige Ildefons Cerdà was om er gemeenschappelijke tuinen van te maken.

Sommige zijn inmiddels een een grote, voor iedereen toegankelijke tuin geworden, maar deze binnenplaats, bereikbaar door een poort vanaf Roger de Lluria, bijna op de hoek met Consell de Cent, is de meest originele van allemaal: de aanwezigheid van het waterdepot is benut om er een zwembad van te maken. In juli was het overvol, maar nu in augustus, met de thermometer elke dag boven de 30º en met veel stadsbewoners op vakantie, is het prettig toeven voor de (jongste) kinderen en hun ouders. Het is een klein paradijsje middenin de stad waarvoor de toegangsprijs slechts 1,45 euro bedraagt. Voor dat geen-geld kun je er elke dag van 10 tot 20 uur terecht (het weekeinde tot 15 uur) en er is zelfs een heuse badmeester die op de kinderen in het water let.

Er is ook een klein strandje bijgebouwd, waar vooral jonge moeders heel lang met elkaar kunnen keuvelen over baby’s, mannen, echtscheidingen en andere dagelijkse besognes, maar Barcelona heeft zo’n namaakstrandje niet echt nodig (in tegenstelling tot Parijs aan de Seine en Rotterdam aan de Maas); het is één van de weinige wereldsteden met zijn eigen echte strand bijna aan de rand van de binnenstad.

piscina2