Ik heb het er al eens eerder over gehad, de Eixample, de grootste wijk van Barcelona, het immense schaakbord met 400 kruisingen en evenzovele (of meer) vierkante huizenblokken die de oude, ommuurde stad met de omliggende dorpen (Sants, Sarrià, Les Corts, Sant Gervasi, Gràcia, Horta, Sant Martí, Sant Andreu) verbonden. Een stadsplan dat pas een eeuw later door stedebouwkundigen als geniaal werd bestempeld. Deze maand is het ‘jaar Cerdà’ begonnen, ter ere van ingenieur Ildefons Cerdà, wiens plan precies 150 jaar geleden werd geaccepteerd. Niet door het gemeentebestuur van Barcelona trouwens, dat had de voorkeur aan een Haussmann-project zoals dat van Parijs, een serie ringen die zich vanuit het centrum uitbreidde, als de golfjes rond een in de vijver geworpen steen. Het was de centrale regering in Madrid die het ‘plan Cerdà’ oplegde.
Cerdà kwam van het platteland en vond dat de mensen in de stad ook zo ruim moesten kunnen wonen als hij in Centelles had geleefd. Dus niet meer op elkaar geplakt als in de oude, historische stadscentra, met vochtige, donkere, smalle straatjes. Zijn tegenstanders vonden het maar verspilling van ruimte, zo groots als hij de woningen én de ruimte ertussen (straten en tuinen) ontwierp. Anderhalve eeuw later blijkt dat stadsplan van toen nog altijd goed te werken. Zó kenmerkend is dat plan, dat het zelfs Cerdà’s graf (foto boven) op de Montjuïc siert; de man stierf overigens berooid, eind 19e eeuw, omdat de opdrachtgevers hem bijna nooit betaalden.
Heel dicht bij het centrum van Barcelona ligt trouwens nog de oudste kruising van de Eixample, althans het kruispunt waar nog de drie oudste huizenblokken overeind staan, gebouwd tussen 1862 en ’64, op de hoek van Consell de Cent met Roger de Llúria. Twee ervan zijn grondig gerenoveerd. Ze heten de ‘Casas Cerdà’, de huizen Cerdà, maar dat heeft toevallig niet met de ingenieur te maken: de bouwer van die eerste huizen heette Josep Cerdà, geen familie. Op de foto één van die vroegere woningen, nu het hotel Catalonia Berna. Overigens is de gevel nog het enige originele: alles erachter werd gesloopt.
Haar dood sneeuwde onder bij die van Michael Jackson, maar nog eerder dan dat de vroegere zwarte zanger ons liet dansen op Thriller (1982), keken wij als tieners jarenlang naar Charlie’s Angels (1976-’81)en probeerde je voor jezelf uit te maken welke van de drie meiden nou eigenlijk het leukste was. Farrah Fawcett, gisteren op 62-jarige leeftijd aan kanker overleden, was voor degenen die van blond hielden. Ik kon me haar trouwens van een serie van nóg eerder herinneren, toen we net 11 waren: The Six Million Dollar Man, waarvan acteur Lee Majors een tijd de echtgenoot van Fawcett was.
Het gebied hoort bij de gemeente Ontiñena, die hoopt een ongelooflijk lot uit de loterij te hebben getrokken. Want op bijna 3.000 hectare moet hier de komende 15 jaar het Europese Las Vegas verrijzen, een gigantische gokstad.
Aragón keurde vandaag een speciale wet goed die deze kunstmatige oasis in de woestijn mogelijk moet maken. Totale investering: 17 miljard euro. De 15 aandeelhouders hebben al 1.010 hectare gekocht voor 8.000 euro per hectare, het bouwen kan binnenkort beginnen, maar de bevolking gelooft het pas als het park er staat, met zijn 32 hotel-casino’s, 70.000 hotelbedden, 400 restaurants en bars en talloze kunstmatige parken en meertjes. Een fata morgana?
Sitges, 5 uur ’s nachts. De Mossos d’Esquadra, de Catalaanse politie, houdt één van de speciale controles om het alcoholgebruik onder bestuurders te bestrijden. Xavi, de sergeant die de leiding heeft, vertelt dat de automobilisten hun leven een stuk hebben gebeterd sinds zij weten dat de kans steeds groter is dat ze gepakt worden. Tien jaar terug, vertelt de sergeant, namen de Mossos het verkeer over van de Guardia Civil. Alcoholcontroles bestonden niet; je moest slechts blazen als een bij een ongeluk betrokken was geweest. “Toen we begonnen met de controles, werd bijna iedereen positief bevonden. En met heel hoge promillages.” Het tijdstip maakte ook niet veel uit: vrachtwagen- en buschauffeurs die ’s middags hadden gegeten overgoten hun maal vaak rijkelijk met wijn.
Bij de 4.015 selectieve tests die vannacht, de helse nacht van Sant Joan, in heel Catalonië werden afgenomen op plaatsen waar veel uitgaanspubliek komt, werd 8% van de bestuurders positief bevonen. 281 kregen alleen een boete, 40 moeten voor de rechter komen omdat zij wel érg veel hadden gedronken en meer dan 0,60 miligram alcohol per liter uitgeademde lucht hadden (wat, in Nederlandse controles, gelijk staat aan een promillage van 1,20). Het normale maximum is hetzelfde, de 0,25 mg/l alcohol in lucht in Spanje staat gelijk aan de 0,5 ml/mg alcohol in bloed in Nederland.
De zomervakantie komt eraan, het is crisis, veel meer mensen dan voorheen gaan met de auto op pad, de vliegreizen zitten in het slop en op google kwam ik enkele zoekopdrachten tegen over wat de beste weg van Nederland naar Barcelona is. Het antwoord? Variatie! Om die ruim 1.500 kilometer afwisselend door te komen.
Bij het lezen van die reportages ontdekte ik dat het een luxe is om op een half uur rijden van huis, over een stoffig bergweggetje, een heuse stupa en een boeddhistisch klooster te vinden. Ik ben geen boeddhist, vind hun gedachtengoed wel bewonderenswaardig en erken dat deze stupa middenin het natuurpark van Garraf het middelpunt van een ongelooflijk rustgevende plaats is. Je bent er, in gedachten, ineens wel heel erg ver verwijderd van het lawaai van het dagelijkse leven. Alleen al de drie rondjes rond de stupa lopen is een vorm van rustgevende meditatie.
En hij deed dat, tussen de allerarmsten, 56 jaar lang. In 1953 vertrok de in Barcelona geboren jezuïet voor het eerst naar India. Hij sloofde zich zo uit voor de armen, dat de plaatselijke autoriteiten hem bedreigend begonnen te vinden en hem in 1968 het land uitzetten. Toen bemoeide Indira Gandhi zich ermee. ‘Meneer Ferrer is slechts op een korte vakantie; hij zal terugkeren,’ was haar bevel.
Edwin Winkels 