Tagarchief: boek

De heiligschennis van Ruiz Zafón

Knoeien aan foto’s van Francesc Català-Roca, dat doe je niet, ook niet als je een miljoenen verkopende bestseller-auteur bent. Dat dachten ook de twee zonen van Català Roca toen ze in El Periódico de omslag van het nieuwste boek van de auteur van De Schaduw van de Wind en Het Spel van de Engel zagen. El Prisionero del Cielo (De Gevangene van de Hemel) heeft, net als die vorige twee romans, een foto van de beroemdste Spaanse fotograaf van de vorige eeuw op de cover. Maar, wat blijkt, de politieagent op de hoek van Via Laietana met Jaume I, heeft plaatsgemaakt voor een bevallige dame van stijl.

Nou is de foto prachtig bewerkt, is het licht mooier en zijn de personages duidelijker, maar het is niet het origineel. En zelfs dát zou niet erg zijn als de erfgenamen van Català-Roca, die tevens al het copyright van hun vader bezitten,  in ieder geval om toestemming was gevraagd om het origineel zo te photoshoppen. Dat was niet gebeurd, dus konden de zoons Català-Roca twee dingen doen: of eisen dat de oplage van liefst een miljoen reeds gedrukte boeken zou worden vernietigd, of een torenhoge schadevergoeding aan uitgeverij Planeta eisen. Ze zijn echter de slechtsten niet en er tussenin gaan zitten: al die miljoen boeken worden nu verspreid met een brede boekenlegger waarop óók de originele foto staat en een lovende tekst van Ruiz Zafón: “Elk beeld van Català-Roca heeft een in licht geschreven verhaal in zich.” In latere drukken zullen foto en tekst ín het boek zelf moeten komen te staan. Én er zal natuurlijk wel wat geld mee zijn gemoeid.

Advertenties

Luisteren naar Johan Cruijff

Vanaf deze week in de winkel: nóg een kadootje voor zowel Spaanse als Catalaanse vrienden, als ze La Cena / El Sopar van Herman Koch al uit hebben, ze van voetbal houden én interesse hebben in onze eeuwige strijd met de talen, zowel het Nederlands als het Spaans, in dit geval. Want van de vijf hoofdstukken met 150 zinnen die ik voor de uitgeverijen Cossetànie en Lectio over Johan Cruijff heb geschreven in Escuchando a Cruyff / Escoltant Cruyff is natuurlijk één deel gewijd aan de zowel Nederlandse als Spaanse taalvondsten van de man die ook deze week weer, vooral bij Ajax, het nieuws blijft bezighouden. Van de vertalingen in het Spaans en Catalaans van Hollandse klassiekers als ‘elk nadeel heb zijn voordeel’, ‘utopieën wie nooit gebeuren’ en ‘die verdediging was een geitenkaas’ (ja, ik heb vaak de Spanjaarden moeten zeggen dat Johan in het Nederlands ook niet feilloos was) heb ik natuurlijk ook zijn Spaanse hoogtepunten verzameld, zinnen die de meeste van de Spanje-gangers wel kennen, denk ik. Ik noem niet alleen de zin, maar kom ook met een uitgebreide ‘taalkundige analyse’, in dit geval, of met talloze anecdotes en details uit Cruijff’s leven en carrière.

Een paar voorbeelden van dat Cruijffiaanse Spaans: “Ha escuchado las campanas del reloj, pero no sabe qué hora es.” (Hij heeft de klok horen luiden, maar weet niet hoe laat het is.) Halverwege de zin kwam Johan erachter dat hij echt niet wist wat klepel in het Spaans was (ik wist het ook niet, het is badajo), dus kwam hij met deze variant.

Un paloma no hace verano. De beroemde mannelijke duif die nog geen zomer maakt. Cruijff wist niet dat dat een golondrina (zwaluw) moest zijn.

Gallina de piel. Vellekip in plaats van kippevel. Zo ingeburgerd dat je op google inmiddels 320.000 hits krijgt.

En un momento dado. Niet fout, wel heel Cruijffs. Net als de eeuwige: Este es uno. Dít is één (een versimpeling van ‘in de eerste plaats’)… maar er volgde nooit een twee.

En een hele mooie, tot slot: En el mundo de los ciegos el tuerto esel rey, pero sigue siendo tuerto. Ofwel: in het land van de blinden is eenoog koning, maar het blijft wel een eenoog.

Het boek gaat natuurlijk niet alleen over die taalvondsten, maar ook over Cruijff’s genialiteiten op voetbalgebied, over zijn familie, het geld, het roken, etcetera, met een heleboel anecdotes en verhalen die, heb ik al gemerkt, veel Spanjaarden en Catalanen (nog) niet kenden.

Volgende week presenteren we het boek aan de pers, samen met schrijver Sergi Pàmies, die in 2002 het laatste Cruijff-boek in Spanje schreef. Johan zelf, die niet bij het schrijven betrokken is geweest maar ons wel toestemming gaf zijn foto voor de cover te gebruiken, is ook uitgenodigd, maar houdt niet zo van presentaties.

Guardiola en zijn kritische clowns

Presentatie in het hotel W. (Zo ben je er nog nooit geweest, zo kom je er twee keer in vijf dagen.) Een aardig boekje, Relats del Mundial, verhalen over het wereldkampioenschap. Maar vooral menselijke verhalen. Te koop bij El Corte Inglés, voor 10 euro, en de opbrengst gaat volledig naar een goed doel. Een mooi initiatief, al voor het zesde opeenvolgende jaar. Afkomstig van een groepje sportjournalisten uit Barcelona, inmiddels uitgegroeid tot 36 man/4 vrouw . Elk jaar kiezen zij een goed doel uit, schrijven zij verhalen en vragen ze een speler of trainer van FC  Barcelona het voorwoord te schrijven.

Na o.a. Eto’o, Rijkaard, Messi en Xavi was nu Pep Guardiola de uitverkorene. En al die clownsneuzen dan? Het goede doel is dit jaar Pallassos sense Fronteres, een Catalaans initiatief van clown Tortell Potrona, ook op de cover: deze ‘clowns zender grenzen’ reizen de hele wereld af om kinderen in vooral noodsituaties of heel arme landen nog enkele momenten van plezier te bezorgen, om de lach terug te brengen op gezichtjes die de dood hebben gezien. Congo, Haití na de aardbeving, Rwanda en Pakistan waren de laatste tijd enkele van hun reisdoelen.

Guardiola zette vandaag de clownsneus niet meer op, maar de sportjournalisten die hem normaal met (kritische) vragen bestoken deden dat wel. Clown zijn is ongetwijfeld veel leuker dan journalist.

En de vogels zullen blijven zingen…

deseovivir1

Donderdag de mooiste feestdag van de wereld. Precies een week voor Koninginnedag, altijd, elk jaar weer. Op 23 april is het Sant Jordi in Catalonië, en ik weet zeker dat er nergens op de aarde een dergelijke traditie bestaat. Hij geeft aan haar een roos, zij geeft aan hem een boek. Dat klinkt nogal ouderwets en is door de moderne tijden ook wel achterhaald, maar de basis blijft hetzelfde. Geen vrouw in Catalonië komt vandaag zonder roos thuis; heeft ze er geen gekregen, dan heeft ze een probleem. Maar dezelfde vrouwen krijgen inmiddels van hun man, vriend, baas, collega etcetera ook wel een mooi boek kado.

Als het mooi weer is – en de vooruitzichten zijn goed – dan is Barcelona deze donderdag een paradijs: boekenstalletjes door de hele stad, schrijvers uit het hele land én andere delen van de wereld die op speciale plaatsen handtekeningen zetten. Een Boekenweek ingerkort tot één magische dag; je moet hem één keer hebben meegemaakt. Een roos en een boek, hoeveel natuur, literatuur en liefde heeft iemand, vrouw of man, nog méér nodig?

Aan het einde van de dag wordt er een ‘ranking’ opgemaakt van de beste verkopende boeken. Stieg Larsson gaat winnen, zo lijkt het nu al, op de hielen gezeten door een enkele Catalaanse of Spaanse auteur. Larsson is één van de weinigen die niet zijn handtekening kan zetten; hij is niet meer. Net zo min als Mari, schrijfster van bovenstaand werk, een indrukwekkend dagboek dat ik van zo’n 3.000 pagina’s tot de uiteindelijk 300 heb kunnen terugbrengen. Vandaag kreeg ik de eerste exemplaren toegestuurd, op 6 mei gaat ons Deseo Vivir (Ik wil leven; met als ondertitel: het verhaal van een moedige vrouw die leerde te sterven) in de verkoop.

Het gedicht van Juan Ramón Jiménez dat we ook op haar begrafenis lazen komt erin terug. Nu, na zeven jaar, een poging tot een Nederlandse vertaling; letterlijk, dus niet poëtisch verantwoord…

Wél verantwoord, uiteindelijk. Maanden later (dit is een update) krijg ik van Marcus een meer overdachte vertaling, mooier geschreven ook. Die leidt tot een combinatie. Hierbij dus, dé Nederlandse versie van:

De definitieve reis

…En ik zal gaan
En de vogels zullen blijven zingen
en mijn moestuin zal blijven
met zijn groene boom
en zijn witte waterput

Alle avonden
zal de hemel blauw zijn en vredig
en zullen de klokken van de klokkentoren luiden
zoals ze vanavond luiden

Ze zullen sterven, zij die me liefhadden
en elk jaar weer zal het dorp veranderen
en in die hoek van mijn bloeiende moestuin met zijn witgekalkte muren
zal mijn ziel rondzwerven, nostalgisch

en ik zal gaan
en ik zal alleen zijn
ontheemd, zonder groene boom
zonder witte waterput
zonder blauwe en vredige hemel…
En de vogels zullen blijven zingen

(El viaje definitivo,
Juan Ramón Jiménez, 1905)
En voor de kenners, de originele Spaanse versie, zo mooi:
…Y yo me iré. Y se quedarán los pájaros
cantando;
y se quedará mi huerto, con su verde árbol,
y con su pozo blanco.
Todas la tardes, el cielo será azul y plácido;
y tocarán, como esta tarde están tocando,
las campanas del campanario.

Se morirán aquellos que me amaron;
y el pueblo se hará nuevo cada año;
y en el rincón aquel de mi huerto florido y encalado.
mi espíritu errará, nostálgico…

Y yo me iré; y estaré solo, sin hogar, sin árbol
verde, sin pozo blanco,
sin cielo azul y plácido…
Y se quedarán los pájaros cantando.

 
 

Uitrusten in Ciutadella

ciutadella

Vandaag nog even wat foto’s gemaakt voor de nieuwe editie van mijn boek. In april komt er een midprice-versie van Het Barcelona-gevoel uit bij mijn uitgever, Nieuw Amsterdam. Hiernaast de nieuwe cover. barcelonagevoel

De inhoud is vrijwel dezelfde als die van 2007, alleen met een actualisatie van de vele cijfers. En in beeld proberen we er iets meer een reisboek dan een voetbalboek van te maken. Dus bestaat het centrale fotokatern niet meer alleen uit foto’s van de 25 Nederlanders die bij Barça hebben gespeeld of getraind, maar ook wat plaatjes van Barcelona. Hierboven één van mijn favoriete plekjes, in de eindelijk gekomen voorjaarszon: het Parc de la Ciutadella, het grote groene hart van de stad. Lang niet zo groot als Central Park of Hyde Park, maar op een mooie plek, dichtbij het centrum (aan de rand van de populaire Borne), en veel groen gras, dat deze week overigens net bemest is. Het is hét park waar vooral op zondag gezinnen uit Barcelona bij elkaar komen, de kinderen laten spelen en eventueel wat eten. Aan één kant ligt het prachtige Hibernacle, een soort botanische tuin, dat op dit moment wordt gerestaureerd. En voor toeristen is het park natuurlijk de ideale plaats om even uit te rusten.